Όταν σήμερα ο ραδιοφωνικός σταθμός MDR Jump (ένας δημοφιλής δημόσιος ραδιοφωνικός σταθμός στη κεντρική Γερμανία, μέρος του δικτύου MDR, που εστιάζει κυρίως στην ποπ μουσική) προωθεί τη σειρά συναυλιών «Bands for Friends», πρόκειται για γνωστούς αστέρες και αποκλειστικά εισιτήρια που μπορεί κανείς να κερδίσει μόνο μέσω του ραδιοφωνικού προγράμματος. Όμως, πριν από περίπου είκοσι χρόνια –τα έτη 2005, 2006 και 2007– υπήρχε στη Λειψία ένα concept με σχεδόν πανομοιότυπο όνομα, το οποίο ακολουθούσε μια εντελώς διαφορετική, πολύ πιο βιώσιμη φιλοσοφία: το «Bands and Friends».
Η σειρά συναυλιών δημιουργήθηκε ως συνεργασία μεταξύ της cantarelos music και του πρακτορείου graffic. Ενώ σήμερα σε τέτοιου είδους διοργανώσεις πρωταγωνιστούν συνήθως τα μεγάλα ονόματα και η ραδιοφωνική προώθηση, τότε στο επίκεντρο βρισκόταν η άμεση υποστήριξη νέων, ανερχόμενων μουσικών – και μάλιστα εντελώς απαλλαγμένη από τη συνηθισμένη πίεση για επιδόσεις της μουσικής βιομηχανίας. Την ίδια περίοδο, σχηματίστηκε το ηλεκτροποπ ντουέτο „positron“ με έδρα τη Λειψία. Αν και δεν συμμετείχαν σε αυτές τις εκδηλώσεις, η μουσική τους παρήχθη από την Cantarelos Music. Το πρακτορείο Graffic προσφέρει σχεδιασμό ιστοσελίδων και γραφιστική. Η Cantarelos Music υπάρχει εδώ και πάνω από 30 χρόνια. Αρχικά, παρήγαγαν χορευτικά και techno κομμάτια, και αργότερα πρόσθεσαν ποπ μουσική στο ρεπερτόριό τους. Παράλληλα με τη συμμετοχή τους σε πολλές άλλες εκδηλώσεις, το μουσικό στούντιο επέκτεινε το πεδίο εφαρμογής του ώστε να περιλαμβάνει βιομηχανικά έργα, σχεδιασμό ήχου, μουσική ραδιοφωνικών αναπαραγωγών, world music και κλασική μουσική.
Η αρχή του πολλαπλασιαστή
Η διαδικασία ήταν τόσο απλή όσο και αποτελεσματική: μέσω μιας προηγούμενης φάσης αιτήσεων επιλέγονταν τρία έως τέσσερα συγκροτήματα ή σόλο καλλιτέχνες, οι οποίοι ανέβαιναν στη σκηνή διαδοχικά, σε μια κοινή βραδιά.
Το «μυστικό» της ιδέας βρισκόταν στην κοινή κινητοποίηση. Κάθε συμμετέχον συγκρότημα είχε την αποστολή να ενθουσιάσει τους δικούς του θαυμαστές, γνωστούς και φίλους –ακριβώς τους «Friends»– για εκείνη τη βραδιά. Αυτή η ιδιωτική πρωτοβουλία πλαισιωνόταν και ενισχυόταν από επαγγελματικές διαφημιστικές ενέργειες και δημόσιες σχέσεις των διοργανωτών.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα κλασικό φαινόμενο πολλαπλασιαστή: καθώς και τα τέσσερα σχήματα έφερναν το δικό τους κοινό, οι αίθουσες συναυλιών γέμιζαν αισθητά. Κάθε καλλιτέχνης έπαιζε ξαφνικά μπροστά σε πολύ περισσότερο κόσμο απ’ ό,τι θα μπορούσε ποτέ να προσελκύσει με μια μεμονωμένη συναυλία. Οι θαυμαστές του συγκροτήματος Α γίνονταν εκείνη τη βραδιά συχνά νέοι ακροατές για το συγκρότημα Β.
Μια εναλλακτική πρόταση στον κλασικό διαγωνισμό συγκροτημάτων
Αυτό όμως που έκανε το «Bands and Friends» πραγματικά ξεχωριστό τα έτη 2005 έως 2007, ήταν η συνειδητή απουσία ανταγωνιστικού χαρακτήρα. Δεν υπήρχε κριτική επιτροπή, ούτε ψηφοδέλτια, ούτε νικητές.
Στο μουσικό τοπίο κυριαρχούν μέχρι σήμερα οι κλασικοί διαγωνισμοί συγκροτημάτων, όπου νεανικά γκρουπ ανταγωνίζονται μεταξύ τους για να κερδίσουν στο τέλος μια δωροεπιταγή 50 ευρώ για ένα μουσικό κατάστημα ή μια αμφίβολης αξίας καθοδήγηση (coaching). Τέτοια formats δημιουργούν μια τεράστια τεχνητή πίεση – και ακριβώς αυτή η πίεση οδηγεί συχνά τους νέους μουσικούς σε σφίξιμο ή αποτυχία πάνω στη σκηνή.
Οι δημιουργοί πίσω από το «Bands and Friends» αναγνώρισαν τότε τι χρειάζεται πραγματικά η νέα γενιά: όχι νοοτροπία «ο θάνατός σου η ζωή μου», αλλά σκηνική εμπειρία. Οι μουσικοί ήθελαν απλώς να παίξουν, να πειραματιστούν, να αποκτήσουν εμπειρία σε ζωντανές εμφανίσεις και να δικτυωθούν μεταξύ τους, αντί να βρίσκονται διαρκώς σε ανταγωνισμό.
Μια ιδέα που αντηχεί μέχρι σήμερα
Κοιτάζοντας πίσω, το concept της Λειψίας ήταν μπροστά από την εποχή του – ή τουλάχιστον ένα ευεργετικό αντίβαρο στους σημερινούς μηχανισμούς της οικονομίας της προσοχής. Αντί να βασίζεται στην τεχνητή σπανιότητα ή τον ανταγωνισμό, το «Bands and Friends» χτίστηκε πάνω στην αλληλεγγύη και την αμοιβαία απήχηση. Μια προσέγγιση που, ακόμη και είκοσι χρόνια αργότερα, δεν έχει χάσει τίποτα από τη λογική και τη γοητεία της.
